Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk

TİCARİ

UYUŞMAZLIKLARDA

ZORUNLU

ARABULUCULUK

Bilgi Notu

23.01.2019

İçerik

  1. Arabuluculuk Nedir?
  2. Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk Sistemi Ne Zaman Başladı?
  3. Arabulucuya Başvuru Gerektiren Konular Nelerdir?
  4. Arabuluculuğun Uygulanmayacağı İstisnai Dava Türleri Nelerdir?
  5. Arabuluculuk Sisteminin Derdest Davalara Etkisi Nedir?
  6. Arabuluculuğa Başvuru Nereye Yapılır?
  7. Arabulucu Nasıl Belirlenir?
  8. Arabuluculuk Süreci Ne Kadar Sürer?
  9. Arabulucunun Ücretini Kim Öder?
  10. Arabuluculuk Görüşmesine Katılmamanın Sonucu Nedir?
  11. Arabulucuya Başvurmanın Zamanaşımına Etkisi Nedir?
  12. Arabulucuya Başvurmadan Dava Açılmasının Sonuçları Nelerdir?

1. ARABULUCULUK NEDİR?

Arabuluculuk, taraflar arasındaki uyuşmazlığı "arabulucu" yardımı ile mahkemeye gitmeden çözülmesine yönelik alternatif uyuşmazlık çözüm sistemidir. Arabulucunun taraflar adına karar verme yetkisi yoktur. Uyuşmazlığın çözümünde bizzat taraflar karar vermektedir. Arabulucu, tarafların çözüm yöntemleri geliştirmelerine, iletişim kurmalarına, birbirlerini anlamalarına yardımcı olma vazifesine sahiptir.

2. TİCARİ UYUŞMAZLIKLARDA ZORUNLU ARABULUCULUK SİSTEMİ NE ZAMAN BAŞLADI?

01.01.2019 itibarı ile ticari uyuşmazlıklar için "dava şartı olarak" arabuluculuk sistemi uygulanacaktır.

3. ARABULUCUYA BAŞVURU GEREKTİREN KONULAR NELERDİR?

6102 Sayılı Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açabilmek için dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu getirilmiştir.

a. Türk Ticaret Kanunu 4. Maddesi Gereğince Mutlak Ticari Davalar

Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın,

  • 6100 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda,
  • Türk Medeni Kanunu'nun rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ila 969.maddelerinde,
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun;

- Malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203 maddelerinde,

- Rekabet yasağına ilişkin 444 ila 447 maddelerinde,

- Yayın Sözleşmesine dair 487 ila 501.maddelerinde,

- Kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ila 519.maddelerinde,

- Komisyon Sözleşmesine ilişkin 532 ila 545.maddelerinde,

- Ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş 547 ila 554.maddelerinde,

- Havale hakkındaki 555 ila 560.maddelerinde,

- Saklama sözleşmesini düzenleyen 561 ila 580.maddelerinde,

- Fikri mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

- Borsa sergi panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticaret özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,

- Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,

öngörülen hususlardan doğan hukuk davalarında konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri dava şartı kapsamında arabuluculuk prosedürüne tabidir. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bu kapsamda değildir.

b. Nispi Ticari Davalar

  • "Her iki tarafın da tacir olduğu" ve uyuşmazlığın "her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olduğu" durumlarda konusu yukarda sayılan mutlak ticari davalardan olmasa dahi, bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri dava şartı arabuluculuk kapsamında değerlendirilir.

c. Diğer Kanunlarda Belirtilen Ticari Davalar

  • Kooperatifler Kanununda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları(1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.99)
  • 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 154 vd. maddelerinde yer alan iflasa ilişkin davalar,
  • 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 10.maddesine göre "üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında Kanun'un uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklar" dan belli miktarı aşanlar,
  • 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu'nun 62.maddesinden kaynaklanan davalardan,

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri olması halinde dava şartı olarak arabuluculuğa başvuru yapılması zorunludur.

4. ARABULUCULUĞUN UYGULANMAYACAĞI İSTİSNAİ DAVA TÜRLERİ NELERDİR?

Tahkim gibi alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuru zorunluluğunun bulunması halinde arabuluculuk dava şartı olmayacaktır. Ancak taraflar arasında tahkim sözleşmesi bulunması veya uyuşmazlığa konu olan sözleşmelerinde tahkim şartı olması halinde, tahkim ilk itirazı öne sürülmezse mahkeme arabulucuya başvuru için süre verecek ve bunu bekletici mesele yapacaktır. Şayet tahkim itirazı öne sürülürse uyuşmazlığın çözümüne tahkimle devam edilecek ve dosya arabulucuya gönderilmeyecektir.
İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz başvuruları da yine mahkemeden talep edilecek olup tamamlayıcı merasim olarak öngörülen dava açma aşamasında ise yukarda belirtilen uyuşmazlıklar için öncelikle arabulucuya başvuru yapılacaktır. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın hazırlanmasına kadar ise süreler işlemeyecektir.

5. ARABULUCUK SİSTEMİNİN DERDEST DAVALARA ETKİSİ NEDİR?

01.01.2019 tarihi itibariyle ilk derece mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay'da görülmekte olan davalar, kısaca derdest davalar bakımından arabuluculuk hükümleri uygulanmayacaktır.

6. ARABULUCULUĞA BAŞVURU NEREYE YAPILIR?

Başvuru uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemesinin bulunduğu yer Arabuluculuk Bürosuna, arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen Yazı İşleri Müdürlüğü'ne yapılır.

7. ARABULUCU NASIL BELİRLENİR?

Arabulucu, kural olarak Adalet Bakanlığı Komisyon Başkanlıklarına bildirilen listeden arabuluculuk bürosu tarafından belirlenir. Ancak taraflar listede yer alan herhangi bir arabulucu üzerinde anlaşmışlarsa bu arabulucu görevlendirilecektir.

8. ARABULUCULUK SÜRECİ NE KADAR SÜRER?

Arabuluculuk süreci, arabulucunun büro tarafından görevlendirildiği tarihten itibaren 6 hafta içinde sonuçlandırılması gerekmektedir. Zorunlu hallerde ise bu 6 haftalık süre en fazla 2 hafta daha uzatılabilecektir.

9. ARABULUCUNUN ÜCRETİNİ KİM ÖDER?

Taraflar arabulucu görüşmelerine katılmışlarsa anlaşma sağlamaları halinde Arabuluculuk Ücret Tarifesi üzerinden eşit şekilde ödeme yapacaklardır. Anlaşma sağlanamazsa iki saatten az görüşme süreleri Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak, iki saatten fazla süren görüşmelerde tarafların anlaşamamaları halinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanacaktır.

10. ARABULUCUK GÖRÜŞMESİNE KATILMAMANIN SONUCU NEDİR?

Geçerli bir mazeret göstermeksizin arabuluculuk görüşmesine katılmayan taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamını ödemeye mahkûm edilecektir. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine de hükmedilmeyecektir. Her iki tarafın da görüşmeye katılmaması halinde taraflar yaptıkları yargılama giderlerine kendileri katlanır. Bu nedenle arabuluculuk görüşmelerine mutlaka katılmayı tavsiye ediyoruz.

11. ARABULUCUYA BAŞVURMANIN ZAMANAŞIMINA ETKİSİ NEDİR?

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.

12. ARABULUCUYA BAŞVURMADAN DAVA AÇILMASININ SONUÇLARI NELERDİR?

Arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa dava şartı yokluğu sebebi ile davanın usulden reddine karar verilir. Arabuluculuk faaliyeti sonunda davacı anlaşmamaya ilişkin son tutanağı dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya son tutanağın sunulması için 1 haftalık kesin süre verilir. Aksi halde davanın usulden reddedileceği ihtar edilir. İhtar yerine getirilmezse bu halde de dava usulden reddedilir.

                                                                                                         **********

Yukarıda anlatılan konularla ilgili sorunuz olursa lütfen bize aşağıdaki iletişim bilgilerinden ulaşınız. Saygılar.

Av.Kerim ALTINTAŞ

ALTINTAŞ HUKUK & DANIŞMANLIK

İzzetpaşa Mah. Abide-i Hürriyet Cad.

No:158 K:1 Biz Cevahir İş Merkezi Şişli/İstanbul

T: 0212 416 77 40

F: 0212 416 77 43

E: altintas@altinas.av.tr

W: www.altintas@av.tr